أعوذ بالله من الشیطان الرجیم
بسم الله الرحمن الرحیم
مجموعهٔ معنای تقوا در قرآن — بخش ۳ از ۷
معانی تقوی در ترجمهٔ تفسیر طبری
بر پایهٔ «ترجمهٔ تفسیر طبری» (ترجمهٔ فارسی علمای ماوراءالنهر، قرن چهارم هجری)
منبع: متن کامل ترجمهٔ تفسیر طبری.
ترجمهٔ تفسیر طبری با کشف‌الاسرار میبدی یک تفاوت مهم دارد: در آن فهرست صریحی از «وجوه تقوی» وجود ندارد. این کتاب بیشتر ترجمهٔ آیه‌به‌آیهٔ قرآن است همراه با قصه‌ها و شأن نزول‌ها. بنابراین معانی تقوی در این نوشته از سه جا استخراج شده است: (۱) معادل فارسی‌ای که مترجمان برای هر یک از ۲۲۱ آیهٔ دارای مشتقات تقوی به کار برده‌اند؛ (۲) توضیح‌هایی که خودِ مترجمان در دل ترجمه افزوده‌اند، مثل «پرهیزکاران از کفر و شرک»؛ (۳) نسخه‌بدل‌هایی که مصحح در پانوشت‌ها از نسخه‌های دیگر آورده است (با نشانه‌های پا، صو، خ، نا، بو، آ). در این نسخه‌بدل‌ها گاهی معنای دیگری برای همان واژه آمده است.
نکتهٔ املایی: در نقل عبارت‌های کهن، «ي» و «ك» عربی به «ی» و «ک» فارسی برگردانده شده است. بقیهٔ متن بی‌تغییر نقل شده است.
۱. نمای کلی: «پرهیز» یا «ترس»؟
| معادل فارسی در ترجمهٔ طبری | تعداد آیات | درصد | ملاحظه |
|---|---|---|---|
| فقط «پرهیز» (پرهیزکار، بپرهیزید، پرهیزکاری) | ۱۵۸ | ۷۱٪ | معادل اصلی و غالب ترجمه |
| فقط «ترس» (بترسید، ترسکار، ترسیدکار) | ۴۷ | ۲۱٪ | بیشتر در فعل امر «اتّقوا الله»: «بترسید از خدای» |
| هر دو در یک آیه | ۱۲ | ۵٪ | مثلاً نساء ۱، نور ۵۲، لقمان ۳۳، احزاب ۳۷ |
| هیچ‌کدام (معادل دیگر) | ۴ | ۲٪ | «پاکی دلها» (حج ۳۲)، «برهند از کفر» (طه ۱۱۳) و… |
«پرهیز» در این ترجمه بیش از همه با متعلَّق «از خدای» آمده است: در حدود ۶۵ آیه «بپرهیزید / بترسید از خدای». پس از آن «از کفر و شرک»، «از روزی (قیامت)» و «از آتش» قرار دارند.
۲. فهرست جامع معانی تقوی در ترجمهٔ تفسیر طبری
| ردیف | معنا | معادل فارسی در ترجمهٔ طبری | نمونهٔ عبارت | آیات شاهد |
|---|---|---|---|---|
| ۱ | پرهیزگاری (معنای عام) | پرهیزکار، پرهیزکاران، بپرهیزید، تا مگر شما بپرهیزید | «راه‌نمای پرهیزکاران را» (بقره ۲)؛ «تا مگر شما بپرهیزید» (بقره ۲۱، ۱۷۹، ۱۸۳) | ۲:۲، ۲:۲۱، ۲:۶۳، ۲:۶۶، ۲:۱۷۷، ۲:۱۷۹، ۲:۱۸۳، ۲:۱۸۷، ۳:۱۳۳، ۳:۱۳۸، ۶:۱۵۳، ۷:۱۲۸، ۱۵:۴۵، ۴۴:۵۱، ۵۱:۱۵، ۵۲:۱۷، ۷۸:۳۱ و بیشتر آیات «متّقین» |
| ۲ | پرهیز از خدای (خداپروایی) | بپرهیزید از خدای؛ بپرهیزید خدای را؛ بپرهیزند خداوندشان را | «بپرهیزید از خدای سزای پرهیزیدن او» (آل‌عمران ۱۰۲) | ۲:۱۸۹، ۲:۱۹۶، ۲:۲۰۳، ۲:۲۲۳، ۲:۲۳۱، ۲:۲۳۳، ۲:۲۷۸، ۳:۵۰، ۳:۱۰۲، ۳:۱۲۳، ۳:۱۳۰، ۳:۱۹۸، ۳:۲۰۰، ۴:۱۳۱، ۵:۷، ۵:۱۱، ۵:۳۵، ۵:۵۷، ۵:۸۸، ۵:۹۶، ۵:۱۰۰، ۵:۱۰۸، ۵:۱۱۲، ۲۶:۱۰۸، ۲۶:۱۱۰، ۲۶:۱۲۶، ۳۰:۳۱، ۳۱:۳۳، ۳۳:۱، ۳۳:۳۲، ۳۳:۳۷، ۳۳:۵۵ |
| ۳ | ترس از خدای (خداترسی) | بترسید از خدای؛ بترس از خدای؛ بترسید از من؛ ترسکار؛ ترسیدکاران | «بترسید از خدای چندان که توانید» (تغابن ۱۶)؛ «یا ایها النبیّ اتّق الله» در نسخه‌بدل: «بترس» (احزاب ۱) | ۲:۴۱، ۲:۲۰۶، ۲:۲۸۲، ۲:۲۸۳، ۴:۱، ۴:۹، ۵:۲، ۵:۴، ۵:۸، ۸:۱، ۸:۲۹، ۹:۱۱۹، ۱۱:۷۸، ۱۵:۶۹، ۱۶:۲، ۱۶:۵۲، ۲۲:۱، ۲۳:۲۳، ۲۳:۵۲، ۲۶:۱۳۱، ۲۶:۱۴۴، ۲۶:۱۵۰، ۲۶:۱۶۳، ۲۶:۱۷۹، ۲۷:۵۳، ۲۹:۱۶، ۳۳:۷۰، ۳۹:۱۰، ۳۹:۲۰، ۳۹:۷۳، ۴۳:۶۳، ۴۹:۱، ۴۹:۱۰، ۴۹:۱۲، ۵۷:۲۸، ۵۸:۹، ۵۹:۷، ۵۹:۱۸، ۶۰:۱۱، ۶۴:۱۶، ۶۵:۱، ۶۵:۲، ۶۵:۴، ۶۵:۵، ۶۵:۱۰، ۷۱:۳ |
| ۴ | پرهیز از کفر و شرک و بت‌پرستی (توحید) | پرهیزکاران از کفر و شرک؛ بپرهیزیدند از کفر؛ نه پرهیزید از عبادت بتان | «خدای با آن کس است که بپرهیزند از کفر و شرک» (نحل ۱۲۸)؛ «مگر پرهیزکاران از کفر» (انفال ۳۴) | ۷:۶۵ (نسخه‌بدل: «نه پرهیزید پرستیدن جز او»)، ۸:۳۴، ۹:۴۴، ۱۶:۳۰، ۱۶:۱۲۸، ۲۰:۱۱۳، ۲۳:۳۲، ۲۶:۱۱ (نسخه‌بدل)، ۲۶:۱۴۲ (نسخه‌بدل) |
| ۵ | رهانیدن خویشتن از عذاب (نجات) | برهانند خویشتن را از عذاب؛ برهند | در نسخه‌بدل هود ۱۲۴: «هان برهانید خویشتن را از عذاب من»؛ یوسف ۱۰۹: «بهتر مر آن کسها را که برهانیدند خویشتن را از عذاب» | ۷:۶۵، ۱۲:۱۰۹، ۲۰:۱۱۳، ۲۳:۸۷، ۲۶:۱۲۴ (همه از نسخه‌بدل‌ها، جز طه ۱۱۳ در متن) |
| ۶ | پرهیز از آتش، عذاب و روز قیامت | بپرهیزید از آتش؛ بپرهیزید از روزی؛ بترسید آتش؛ بترسید از روزی | «بپرهیزید از آتش آنکه فروزش آن مردمانند و سنگ» (بقره ۲۴) | ۲:۲۴، ۲:۴۸، ۲:۱۲۳، ۲:۲۸۱، ۳:۱۳۱، ۸:۲۵، ۳۱:۳۳، ۳۶:۴۵، ۷۳:۱۷، ۳۹:۲۴ |
| ۷ | پرهیز از گناه و پیمان‌شکنی | نمی‌پرهیزند از عهد شکستن؛ بپرهیزد از ناشایست | «و ایشان می نپرهیزند از عهد شکستن» (انفال ۵۶)؛ نسخه‌بدل لیل ۵: «و بپرهیزد از ناشایست» | ۸:۵۶، ۹:۴، ۹:۷، ۹۲:۵ |
| ۸ | پرهیزکاری به‌عنوان صفت و فضیلت (مصدر «تقوی») | پرهیزکاری | «بهترین توشه پرهیزکاری است» (بقره ۱۹۷)؛ «پوشش پرهیزکاری» (اعراف ۲۶)؛ «سخن پرهیزکاری» = کلمة التقوی (فتح ۲۶) | ۲:۱۹۷، ۲:۲۳۷، ۵:۲، ۵:۸، ۷:۲۶، ۹:۱۰۸، ۹:۱۰۹، ۲۲:۳۷، ۴۷:۱۷، ۴۸:۲۶، ۴۹:۳، ۵۸:۹، ۹۱:۸، ۹۲:۵، ۹۶:۱۲ |
| ۹ | ترسکاری (روایت دیگر مصدر) | ترسکاری؛ ترسکار | نسخه‌بدل حج ۳۷: «و لیک برسد بوی ترسکاری»؛ نسخه‌بدل مریم ۱۸: «اگر هستی تو ترسکار یا پرهیزکار» | ۱۹:۱۸، ۲۲:۳۷، ۲۴:۵۲ |
| ۱۰ | پاکی دل | پاکی دلها | «حقّا که از پاکی دلها بود» = من تقوی القلوب (حج ۳۲) | ۲۲:۳۲ |
| ۱۱ | تقیّه (پرهیز از شرّ کافران) | بپرهیزید از ایشان پرهیزیدنی | «مگر که بپرهیزید از ایشان پرهیزیدنی» (آل‌عمران ۲۸) | ۳:۲۸ |
| ۱۲ | نگاه داشتن خویش (وقایه) | نگاه دارد روی خویش | نسخه‌بدل زمر ۲۴: «هر آن کسی که نگاه دارد روی خویش از سختی»؛ متن: «بپرهیزد بر روی او از بدی عذاب» | ۳۹:۲۴ |
| ۱۳ | مؤمن و تصدیق‌کننده | پرهیزگار و مؤمن | بقره ۲: پس از ذکر ایمان به غیب و نماز و انفاق، «گفت: پرهیزگار و مؤمن چنین باشد». زمر ۳۳: «و صدّق به اولئک هم المتّقون» در شأن ابوبکر، که «او را متّقی خواند و پرهیزکار» | ۲:۲، ۳۹:۳۳ |
| ۱۴ | سزاواری خدا برای ترسیدن | خداوند پرهیزکاری؛ سزاوار آنک ازو بترسند | متن مدثر ۵۶: «اوست خداوند پرهیزکاری و خداوند آمرزش». نسخه‌بدل: «وی است سزاوار آنک ازو بترسند و سزای آنک ترسنده را بیامرزد» | ۷۴:۵۶ |
| ۱۵ | معیار برتری و کرامت | پرهیزکارترین | «گرامی‌ترین شما نزد خدای پرهیزکارترین شماست» (حجرات ۱۳، نسخه‌بدل)؛ «او داناتر بدانک پرهیزکارتر» (نجم ۳۲) | ۴۹:۱۳، ۵۳:۳۲، ۹۲:۱۷ |
۳. تمایز «ترس» و «پرهیز» در خودِ ترجمه
در چند آیه که «تقوی» کنار «خشیت» یا «خوف» آمده، مترجمان دو واژهٔ متفاوت به کار برده‌اند. این نشان می‌دهد که از نظر آنان تقوی همان ترس نیست:
| آیه | ترجمهٔ طبری | نکته |
|---|---|---|
| النور ۲۴:۵۲ | «و بترسد از خدای عزّ و جلّ و بپرهیزد ازو» | «یخشَ الله» = بترسد؛ «یتّقه» = بپرهیزد |
| الأحزاب ۳۳:۳۷ | «و بپرهیز از خدای… و می‌ترسیدی از مردمان، و خدای سزاوارتر که بترسی ازو» | «اتّقِ الله» = بپرهیز؛ «تخشی» = می‌ترسیدی |
| لقمان ۳۱:۳۳ | «بپرهیزید از خداوند شما، و بترسید از روزی که…» | «اتّقوا ربّکم» = بپرهیزید؛ «اخشَوا یوماً» = بترسید |
| النساء ۴:۱ | «بترسید از خداوند شما… و بترسید از خدای» | اینجا هر دو «اتّقوا» به «بترسید» برگردانده شده است |
۴. نسخه‌بدل‌هایی که معنای دیگری برای تقوی آورده‌اند
| آیه | متن چاپی | نسخه‌بدل (و نشانهٔ نسخه) |
|---|---|---|
| الأعراف ۷:۶۵ | «نپرهیزید؟» | «چرا نرهانند خویشتن را از عذاب؟» (صو)؛ «نه پرهیزید پرستیدن جز او؟» (نا) |
| يوسف ۱۲:۱۰۹ | «آن را که بپرهیزند» | «مر آن کسها را که برهانیدند خویشتن را از عذاب» (صو) |
| المؤمنون ۲۳:۸۷ | «چرا همی نپرهیزید؟» | «پرهیز نمی‌کنید» (بو)؛ «چرا نرهانید خویشتن را از عذاب» (آ) |
| الشعراء ۲۶:۱۱ | «همی نه پرهیزند؟» | «نپرهیزند از کفر» (بو، آ) |
| الشعراء ۲۶:۱۰۶ | «چرا نه پرهیزید» | «چرا همی نه ترسید» (بو) |
| الشعراء ۲۶:۱۲۴ | «همی نه پرهیزید؟» | «هان برهانید خویشتن را از عذاب من» (بو) |
| الشعراء ۲۶:۱۴۲ | «همی نه ترسید؟» | «بپرهیزید از کفر» (بو) |
| المائدة ۵:۱۰۸ | «و به پرهیزید از خدای» | «بترسید» (صو) |
| الأحزاب ۳۳:۱ | «بپرهیز از خدای» | «بترس» (بو، صو) |
| مريم ۱۹:۱۸ | «هستی تو پرهیزکار» | «اگر هستی تو ترسکار یا پرهیزکار» (صو) |
| الحج ۲۲:۳۷ | «پرهیزکاری از شما» | «برسد بوی ترسکاری» (صو) |
| النور ۲۴:۵۲ | (فائزون) | «ترسکارانند» (آ) |
| طه ۲۰:۱۱۳ | «تا مگر برهند از کفر» | «بپرهیزند» (صو) |
| الزمر ۳۹:۲۴ | «بپرهیزد بر روی او» | «نگاه دارد روی خویش از سختی» (صو) |
| المدثر ۷۴:۵۶ | «خداوند پرهیزکاری» | «سزاوار آنک ازو بترسند» (صو) |
| الليل ۹۲:۱۷ | «پرهیزکار» | «پرهیزکارترین» (صو) |
۵. مقایسهٔ کوتاه با کشف‌الاسرار میبدی
◂ ترجمهٔ طبری: معادل غالب «پرهیز» است، با متعلَّق صریح («از خدای»، «از کفر و شرک»، «از عذاب»). فهرست نظری وجوه یا مراتب تقوی ندارد.
◂ کشف‌الاسرار: دو فهرست پنج‌گانه دارد (نساء ۱ و شعراء ۱۰۶) و چند تقسیم‌بندی مراتب. معانی‌ای چون «توبه»، «سنّت در برابر بدعت»، «صدق از ریا»، «شکر نعمت» و «حیا» را هم آورده است که در ترجمهٔ طبری نیامده‌اند.
◂ مشترک: هر دو منبع تقوی را در بسیاری از آیات به «پرهیز از شرک و کفر» (توحید) تفسیر می‌کنند. هر دو در آل‌عمران ۲۸ معنای تقیّه را آورده‌اند و تقوی را معیار کرامت (حجرات ۱۳) می‌دانند.
پیوست: ترجمهٔ طبری برای همهٔ ۲۲۱ آیهٔ دارای مشتقات تقوی
برای هر آیه، عبارت کوتاهی از ترجمه که معادل تقوی را در بر دارد آورده شده است. اگر نسخه‌بدلی دربارهٔ همین واژه وجود داشته، در ستون سوم آمده است.
| آیه | عبارت ترجمهٔ طبری | نسخه‌بدل |
|---|---|---|
| البقرة ۲:۲ | راه نمای پرهیزکاران را | — |
| البقرة ۲:۲۱ | مگر شما بپرهیزید | — |
| البقرة ۲:۲۴ | نه کنید- بپرهیزید از آتش آنکه | — |
| البقرة ۲:۴۱ | از من بترسید | — |
| البقرة ۲:۴۸ | و بپرهیزید روزی [را که | — |
| البقرة ۲:۶۳ | مگر شما بپرهیزید | — |
| البقرة ۲:۶۶ | و پندیست پرهیزکاران را | — |
| البقرة ۲:۱۰۳ | بگرویدندی و بپرهیزیدندی پاداش آن از | — |
| البقرة ۲:۱۲۳ | و بپرهیزید از روزی که | — |
| البقرة ۲:۱۷۷ | اند ایشان پرهیزکاران | — |
| البقرة ۲:۱۷۹ | مگر شما بپرهیزید | — |
| البقرة ۲:۱۸۰ | واجب بر پرهیزگاران | — |
| البقرة ۲:۱۸۳ | مگر شما بپرهیزید | — |
| البقرة ۲:۱۸۷ | مگر ایشان بپرهیزند | — |
| البقرة ۲:۱۸۹ | آنست که بپرهیزید. و بیایید بخانه … آن، و بپرهیزید از خدای تا | — |
| البقرة ۲:۱۹۴ | ماه حرام بماه حرام و حرامها برابر است، هر که از حدّ بگذرد … | — |
| البقرة ۲:۱۹۶ | عبادت، چون ایمن شوید هر کی … حرام، و بپرهیزید از خدای و | — |
| البقرة ۲:۱۹۷ | بهترین توشه پرهیزکاری است، و بپرهیزید … است، و بپرهیزید یا خداوند | و بپرهیزید از من. (پا) |
| البقرة ۲:۲۰۳ | را که بپرهیزد، و بپرهیزید از … بپرهیزد، و بپرهیزید از خدای و | — |
| البقرة ۲:۲۰۶ | او را بترس از خدای، بگیرد | — |
| البقرة ۲:۲۱۲ | کسها که بپرهیزیدند از بالای ایشان | — |
| البقرة ۲:۲۲۳ | ، و بپرهیزید از خدای، و | — |
| البقرة ۲:۲۲۴ | کنید و بپرهیزید و نیک باشید | — |
| البقرة ۲:۲۳۱ | بدان و بپرهیزید از خدای و | — |
| البقرة ۲:۲۳۳ | بنیکوی. و بپرهیزید از خدای و | — |
| البقرة ۲:۲۳۷ | اگر دست بازدارید نزدیک تر پرهیزگاری … نزدیک تر پرهیزگاری را. و مه | — |
| البقرة ۲:۲۴۱ | واجب بر پرهیزکاران | — |
| البقرة ۲:۲۷۸ | که بگرویدید بپرهیزید خدای را و | — |
| البقرة ۲:۲۸۱ | و بپرهیزید از روزی که | — |
| البقرة ۲:۲۸۲ | و بترسد از خدای خداوند | — |
| البقرة ۲:۲۸۳ | اگر ایمن باشید برخی از … بدهد آنک ایمن دارید امانت او، … ایمن دارید امانت او، و بترسد … او، و بترسد از خدای خداوند | — |
| آل عمران ۳:۱۵ | [که ] بپرهیزند نزدیک خداوندشان | مر آن کسها که پرهیز کردند. (صو)- آن کسها که بپرهیزیدند. (پا) |
| آل عمران ۳:۲۸ | مگر که بپرهیزید از ایشان پرهیزیدنی- … از ایشان پرهیزیدنی- و می بترساند | — |
| آل عمران ۳:۵۰ | خداوند شما، بپرهیزید از خدای و | — |
| آل عمران ۳:۷۶ | و بپرهیزد، که خدای دوست … دوست دارد پرهیزکاران را | — |
| آل عمران ۳:۱۰۲ | که بگرویدید بپرهیزید از خدای سزای … خدای سزای پرهیزیدن او، و مه | — |
| آل عمران ۳:۱۱۵ | خدای داناست بپرهیزکاران | — |
| آل عمران ۳:۱۲۰ | کنید و بپرهیزید نه زیان کند | — |
| آل عمران ۳:۱۲۳ | خواران ، بپرهیزید از خدای تا | — |
| آل عمران ۳:۱۲۵ | کنید و بپرهیزید و بیایند بشما | — |
| آل عمران ۳:۱۳۰ | ، و بپرهیزید از خدای تا | — |
| آل عمران ۳:۱۳۱ | و بترسید آتش آنکه ساخته | — |
| آل عمران ۳:۱۳۳ | ساخته شد پرهیزکاران را- | — |
| آل عمران ۳:۱۳۸ | و پند پرهیزکاران را | — |
| آل عمران ۳:۱۷۲ | ایشان و بپرهیز [ید] ند | — |
| آل عمران ۳:۱۷۹ | بگروید و بپرهیزید شما راست مزدی | — |
| آل عمران ۳:۱۸۶ | کنید و بپرهیزید که آنست از | — |
| آل عمران ۳:۱۹۸ | کسها که بپرهیزند خداوندشان را ایشانراست | — |
| آل عمران ۳:۲۰۰ | صبر و بپرهیزید از خدای تا | و همه بهم باشید. (پا)- و خویشتن را نگاه دارید از دشمن. (صو) ترجمه: «رابطوا». |
| النساء ۴:۱ | ای مردمان بترسید از خداوند شما … زنان، و بترسید از خدای آنک … بر شما نگاه بان | — |
| النساء ۴:۹ | و بترسند آن کسها اگر … فرزندان ضعیفان بترسند بر ایشان، بترسند … بر ایشان، بترسند از خدای و | — |
| النساء ۴:۷۷ | ازیشان می ترسند [از] مردمان … مردمان چون ترس خدای، یا سخت … سخت تر ترسی گفتند: خداوند ما … را که بپرهیزد، و نه ستم | — |
| النساء ۴:۱۲۸ | اگر زنی بترسد از شوهر خویش … کنید و بپرهیزید که خدای هست | — |
| النساء ۴:۱۲۹ | کنید و بپرهیزید که خدای هست | — |
| النساء ۴:۱۳۱ | را که بپرهیزید از خدای، و | — |
| المائدة ۵:۲ | نیکی و پرهیزکاری، و مه یاری … و بترسید از خدای که | — |
| المائدة ۵:۴ | بران، و بترسید از خدای که | — |
| المائدة ۵:۷ | بردیم. و بپرهیزید از خدای، که | — |
| المائدة ۵:۸ | نزدیک تر پرهیزکاری [را] و بترسید … [را] و بترسید از خدای که | — |
| المائدة ۵:۱۱ | شما و بپرهیزید از خدای و | — |
| المائدة ۵:۲۷ | خدای از پرهیزکاران. | — |
| المائدة ۵:۳۵ | که بگرویدید بپرهیزید بر خدای و | — |
| المائدة ۵:۴۶ | و پند پرهیزکاران | — |
| المائدة ۵:۵۷ | دوستان و بپرهیزید از خدای اگر | — |
| المائدة ۵:۶۵ | بگرویدند و بپرهیزیدند باز گردانیدیمی | — |
| المائدة ۵:۸۸ | پاک و بپرهیزید از خدای آن | — |
| المائدة ۵:۹۳ | چون بپرهیزیدند و بگرویدند و … نیکیها. پس بپرهیزید [ند] و بگروید … [ند]، پس بپرهیزید [ند] و نیکی | پس بپرهیزیدند و بگرویدند پس بپرهیزیدند و نیکوی کردند. (خ)- متن: نیکی کنند. |
| المائدة ۵:۹۶ | و بپرهیزید از خدای آن | — |
| المائدة ۵:۱۰۰ | بسیاری پلیدی، بپرهیزید از خدای یا | — |
| المائدة ۵:۱۰۸ | آن، یا بترسند که باز گردانیده … و به پرهیزید از خدای | بترسید. (صو) |
| المائدة ۵:۱۱۲ | آسمان؟ گفت: بپرهیزید از خدای اگر | — |
| الأنعام ۶:۳۲ | را که بپرهیزند. نه خرد گیرند؟ | — |
| الأنعام ۶:۵۱ | که می ترسند که برانگیزندشان بسوی … مگر ایشان بپرهیزند | — |
| الأنعام ۶:۶۹ | که می پرهیزند از شمار ایشان … مگر ایشان بپرهیزند | — |
| الأنعام ۶:۷۲ | نماز و بپرهیزید و اوست آن | — |
| الأنعام ۶:۱۵۳ | مگر شما بپرهیزید | — |
| الأنعام ۶:۱۵۵ | را و بپرهیزید تا مگر شما | — |
| الأعراف ۷:۲۶ | و پوشش پرهیزکاری اینست بهتر، این | — |
| الأعراف ۷:۳۵ | هر کی بپرهیزد و نیکی کند | و سامانی کند. |
| الأعراف ۷:۶۳ | را، و بپرهیزید، تا مگر بر | — |
| الأعراف ۷:۶۵ | بجز او. نپرهیزید؟ | چرا نرهانند خویشتن را از عذاب؟ (صو)- ای نه پرهیزید پرستیدن جز او؟ (نا)- همی نپرهیزید؟ (خ) |
| الأعراف ۷:۹۶ | بگرویدندی و بپرهیزیدندی، گشادیمی بر ایشان | — |
| الأعراف ۷:۱۲۸ | و سرانجام پرهیزکاران راست | — |
| الأعراف ۷:۱۵۶ | را که بپرهیزند و بدهند زکاة | — |
| الأعراف ۷:۱۶۴ | مگر ایشان بپرهیزند | — |
| الأعراف ۷:۱۶۹ | که به پرهیزند، نه خرد گیرند؟ | — |
| الأعراف ۷:۱۷۱ | شما بپرهیزید | — |
| الأعراف ۷:۲۰۱ | کسها که بپرهیزند، چون رسد بدیشان | (خ)- یاد کنند خدای را پس ایشان بینا باشند. (نا)- یاد آرندش همانگاه ببینند. (صو)- که آن کسها که بپرهیزند چون برسد ایشان را گروهی از دیوان پند پذیرند آن گاه ایشان |
| الأنفال ۸:۱ | پس بترسید از خدای و | — |
| الأنفال ۸:۲۵ | و بترسید از گزندی که | - بپرهیزید از آزمایشی که بترسد، (خ). [.....] |
| الأنفال ۸:۲۹ | بگرویدند اگر بترسید از خدای عزّ | — |
| الأنفال ۸:۳۴ | مسجد مگر پرهیزکاران از کفر و | — |
| الأنفال ۸:۵۶ | ایشان می نپرهیزند از عهد شکستن | — |
| الأنفال ۸:۶۹ | بیژه، و ترسیده می باشید از | - بخورید آنچه غنیمت کردید حلال پاکیزه، و بپرهیزید از خدای کخدای آمرزگارست و بخشاینده. (خ) |
| التوبة ۹:۴ | تمام کنید بنگاه داشتن با ایشان … دوست دارد پرهیزکاران را ز عهد | - مگر آن کسها [که ] عهد کردید از کافران پس نه شکستند از شما چیزی [پس باز نکاستند شما را از پیمان چیزی. صو] و یاری نکردند [و هم پشتی نکردند. (صو)] بر شما کسی را |
| التوبة ۹:۷ | دوست دارد پرهیزکاران را | — |
| التوبة ۹:۳۶ | حقا که شما را ان ماهها که بباید گذشت- تا سالی بود که زکاة فریضه گردد- بنزدیک خدای دوازده ماهست در نوشته نامه خدای- ل… | — |
| التوبة ۹:۴۴ | خدایست دانای بپرهیزکاران از کفر و | - دستور نخواهند از تو آن کسها که بگرویدند بخدای و بروز رستخیز که کارزار کنند بخواستهاشان و تنهاشان. خدای داناست بپرهیزکاران. (خ) |
| التوبة ۹:۱۰۸ | بر پرهیزکاری از نخست روز | — |
| التوبة ۹:۱۰۹ | آن بر پرهیزکاری از خدای و | — |
| التوبة ۹:۱۱۵ | آنچه می پرهیزند، که خدای عزّ | — |
| التوبة ۹:۱۱۹ | که بگرویدید بترسید از خدای عزّ | — |
| التوبة ۹:۱۲۳ | خدای با پرهیزکاران [است ] | — |
| يونس ۱۰:۶ | که می پرهیزند | — |
| يونس ۱۰:۳۱ | چرا نمی پرهیزید؟ | — |
| يونس ۱۰:۶۳ | بودند و پرهیز همی کردند | — |
| هود ۱۱:۴۹ | که سرانجام پرهیزکاران راست | — |
| هود ۱۱:۷۸ | شما را، بترسید از خدای عزّ | - همی نیست از شما مردی نیک؟. (خ)- یا نیست از شما مردی راه یافته؟ (صو)- ای نیست از شما مردی نیک سامان؟ (نا) |
| يوسف ۱۲:۵۷ | و بودند پرهیزکاران | — |
| يوسف ۱۲:۹۰ | هر کی بپرهیزد و شکیبایی کند | — |
| يوسف ۱۲:۱۰۹ | را که بپرهیزند، نه می خرد | - و سرای آن جهان بهترست آن را که بپرهیزیدند همی ندایی؟ (خ)- و سرای باز پسین بهتر مر آن کسها را که برهانیدند خویشتن را از عذاب، یا هیچ خردشان نیست؟ (صو) |
| الرعد ۱۳:۳۵ | کرد پرهیزکاران را، می برود … را که بپرهیزند، و سرانجام کافران | — |
| الحجر ۱۵:۴۵ | حقّا که پرهیزکاران اندر بوستانها و | — |
| الحجر ۱۵:۶۹ | و بترسید از خدای و | — |
| النحل ۱۶:۲ | مگر من، بترسید از من | — |
| النحل ۱۶:۳۰ | را که بپرهیزیدند از کفر که: … است بهشت پرهیزکاران را | — |
| النحل ۱۶:۳۱ | دهد خدای پرهیزکاران را | — |
| النحل ۱۶:۵۲ | خدای می ترسید؟ | — |
| النحل ۱۶:۱۲۸ | است که بپرهیزند از کفر و | — |
| مريم ۱۹:۱۳ | و بود پرهیزکاری- | — |
| مريم ۱۹:۱۸ | هستی تو پرهیزکار | - بخداوند مهربان از تو، اگر هستی تو ترس کار یا پرهیزکار. (صو) |
| مريم ۱۹:۶۳ | که بود پرهیزکار | — |
| مريم ۱۹:۷۲ | پس برهانیم آن کسها را … را که پرهیز کرده باشند از | — |
| مريم ۱۹:۸۵ | کور انگیزند پرهیزکاران را بنزدیک خدای | — |
| مريم ۱۹:۹۷ | بدان قرآن پرهیزکاران را و بیم | — |
| طه ۲۰:۱۱۳ | و هم چنین بفرستادیم این قران را بگفت تازی، و پیدا کردیم اندر او تهدید و بیم کردن تا مگر برهند از کفر یا نو بکنند ایش… | - بپرهیزند. (صو) |
| طه ۲۰:۱۳۲ | آخر کار پرهیزکاران راست | — |
| الأنبياء ۲۱:۴۸ | مر پرهیزکاران را | — |
| الحج ۲۲:۱ | ای مردمان بترسید از خدای تان، | — |
| الحج ۲۲:۳۲ | آنک گفتیم هر که بزرگ دارد نشانهای حجّ را خدای را حقّا که از پاکی دلها بود … | — |
| الحج ۲۲:۳۷ | بو پذیرد پرهیزکاری از شما، | - نرسد بخدای گوشتهای آن و خونهای آن و لیک برسد بوی ترسکاری. (صو)، در متن کلمه «نو» ظاهرا زایدست. |
| المؤمنون ۲۳:۲۳ | او، بنه ترسید از خدای؟ | — |
| المؤمنون ۲۳:۳۲ | من، نه پرهیزید از عبادت بتان؟ | — |
| المؤمنون ۲۳:۵۲ | خدای شماام بترسید از من | — |
| المؤمنون ۲۳:۸۷ | چرا همی نپرهیزید؟ | پرهیز نمی کنید. (بو)- چرا نرهانید خویشتن را از عذاب. (آ) |
| النور ۲۴:۳۴ | و پندی پرهیزکاران را | — |
| النور ۲۴:۵۲ | را، و بترسد از خدای عزّ … جلّ و بپرهیزد ازو، ایشان اند | رستگارانند. (بو. صو)- ترس کارانند. (آ) الفائزون. |
| الفرقان ۲۵:۱۵ | کرده اند پرهیزکاران را، باشد ایشان | — |
| الفرقان ۲۵:۷۴ | ما را پرهیزکاران و پیش رو | پرهیزکاران را پیشروان. (آ. بو) |
| الشعراء ۲۶:۱۱ | همی نه پرهیزند؟ | نپرهیزند از کفر. (بو. آ) |
| الشعراء ۲۶:۹۰ | بهشت پرهیزکاران را | — |
| الشعراء ۲۶:۱۰۶ | چرا نه پرهیزید | برادر ایشان یعنی هم شهری ایشان نوح چرا همی نه ترسید. (بو) |
| الشعراء ۲۶:۱۰۸ | بپرهیزید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۱۰ | بپرهیزید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۲۴ | همی نه پرهیزید؟ | هم شهری ایشان هود، هان برهانید خویشتن را از عذاب من. (بو)- هم شهری ایشان هود چرا بنرهانید خویشتن را از عذاب؟ (آ) |
| الشعراء ۲۶:۱۲۶ | بپرهیزید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۳۱ | بترسید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۳۲ | و بترسید از آنک بفزود | — |
| الشعراء ۲۶:۱۴۲ | همی نه ترسید؟ | هم شهری ایشان صالح بپرهیزید از کفر. (بو) |
| الشعراء ۲۶:۱۴۴ | بترسید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۵۰ | بترسید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۶۱ | همی نه پرهیزید؟ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۶۳ | بترسید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۷۷ | همی نه پرهیزید؟ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۷۹ | بترسید از خدای عزّ | — |
| الشعراء ۲۶:۱۸۴ | و بترسید از آنک بیافرید | — |
| النمل ۲۷:۵۳ | و برهانیدیم آن کسها را … و بودند ترسید کاران | که همی پرهیز کردند. |
| القصص ۲۸:۸۳ | سرانجام نیک پرهیزکاران راست | — |
| العنكبوت ۲۹:۱۶ | را و بترسید ازو، که آن | — |
| الروم ۳۰:۳۱ | او و بپرهیزید ازو و بپای | — |
| لقمان ۳۱:۳۳ | ای مردمان بپرهیزید از خداوند شما، … شما، و بترسید از روزی که | — |
| الأحزاب ۳۳:۱ | ای پیغامبر بپرهیز از خدای، | یا آنک تو پیغامبری بترس. (بو. صو) |
| الأحزاب ۳۳:۳۲ | زنان اگر بپرهیزید از خدای مه | — |
| الأحزاب ۳۳:۳۷ | را و بپرهیز از خدای و … و می ترسیدی از مردمان … سزاوارتر که بترسی ازو. و چون | و چون گفتی مر آن را که منت نهاد خدای بر وی بایمان و منت نهادی بر وی بآزادی- یعنی زید را- نگاه دار. (بو)- و همی گفتی تو یا محمد آن را که نعمت کرد- یعنی زید- خدای ؛ و همی بترسی. (بو)- و می ترسی. (آ) |
| الأحزاب ۳۳:۵۵ | ایشان و بپرهیزید از خدای | و بترسید ای زنان از خدای. |
| الأحزاب ۳۳:۷۰ | که بگرویدید بترسید از خدای و | — |
| يس ۳۶:۴۵ | ایشان را: بپرهیزید بدانچه پیش شماست | — |
| الصافات ۳۷:۱۲۴ | نه همی پرهیزید؟ | — |
| ص ۳۸:۲۸ | کنیم پرهیزکاران را چون بدان؟ | — |
| ص ۳۸:۴۹ | حقّا که پرهیزکاران را نیکوست جایگاه | — |
| الزمر ۳۹:۱۰ | که بگرویدند بترسید از خدای شما | — |
| الزمر ۳۹:۱۶ | بندگان من بپرهیزید | — |
| الزمر ۳۹:۲۰ | کسها که بترسند از خدای ایشانراست | — |
| الزمر ۳۹:۲۴ | کس که بپرهیزد بر روی او | هر آن کسی که نگاه دارد روی خویش از سختی. (صو) |
| الزمر ۳۹:۲۸ | مگر ایشان بپرهیزند | — |
| الزمر ۳۹:۳۳ | ایشانند ایشان پرهیزکاران | — |
| الزمر ۳۹:۵۷ | بودمی از پرهیزکاران | — |
| الزمر ۳۹:۶۱ | و برهاند خدای عزّ و … را که بپرهیزند برستگاری ایشان | — |
| الزمر ۳۹:۷۳ | را که ترسید کاران باشند از | — |
| فصلت ۴۱:۱۸ | و برهانیدیم آن کسها را … و بودند پرهیزکاران | — |
| الزخرف ۴۳:۳۵ | خدای تو پرهیزکاران را بهتر | — |
| الزخرف ۴۳:۶۳ | کنید اندران، بترسید از خدای عزّ | — |
| الزخرف ۴۳:۶۷ | اند مگر پرهیزکاران | — |
| الدخان ۴۴:۵۱ | حقّا که پرهیزکاران اندر جایگاهی اند | — |
| الجاثية ۴۵:۱۹ | جلّ دوست پرهیزکاران است | — |
| محمد ۴۷:۱۵ | کرده شد پرهیزکاران را، اندر آنجا | — |
| محمد ۴۷:۱۷ | ایشان را پرهیزکاری ایشان | — |
| محمد ۴۷:۳۶ | بگروید و بپرهیزید بدهد شما | — |
| الفتح ۴۸:۲۶ | را سخن پرهیزکاری، و بودند سزاوارتر | — |
| الحجرات ۴۹:۱ | او و بترسید از خدای عزّ | — |
| الحجرات ۴۹:۳ | دلهای ایشان پرهیزکاری را، ایشانراست آمرزشی | — |
| الحجرات ۴۹:۱۰ | و بترسید از خدای عزّ | — |
| الحجرات ۴۹:۱۲ | که بگرویدید بپرهیزید بسیار از گمان، … آن، و بترسید از خدای عزّ | — |
| الحجرات ۴۹:۱۳ | و جلّ پرهیزکاران شمااند که | قبیله ها و گروه ها و تبارها تا یکدیگر را بشناسید، که گرامی ترین شما نزد خدای پرهیزکارترین شماست. (صو) |
| ق ۵۰:۳۱ | کنند بهشت پرهیزکاران را بجز دوری | — |
| الذاريات ۵۱:۱۵ | و حقّا پرهیزکاران اندر بهشتهااند و | — |
| الطور ۵۲:۱۷ | که پرهیزکاران اندر بهشتهاای اند | — |
| النجم ۵۳:۳۲ | را که پرهیز کردند از گناههای … داناتر بدانک پرهیزکارتر | — |
| القمر ۵۴:۵۴ | حقّا که پرهیزکاران اندر بهشتهاای اند | — |
| الحديد ۵۷:۲۸ | بگرویدند بترسید از خدای عزّ | — |
| المجادلة ۵۸:۹ | بنیکی و پرهیزکاری، و بترسید از … پرهیزکاری، و بترسید از خدای آنک | چون با یکدیگر راز گوئید راز مگویید ببزه و از حد اندر گذشتن و بی فرمانی پیغامبر، و راز گوئید بنیکوکاری و پرهیزکاری و بترسید از خدای وی آنکه سوی وی گرد آرند شما ر |
| الحشر ۵۹:۷ | از آن بپرهیزید، و بترسید از … بپرهیزید، و بترسید از خدای که | نگاه نکنی یا محمد سوی آن کسها که دو سرگی کردند، همی گویند. (صو) |
| الحشر ۵۹:۱۸ | که بگرویدید بترسید از خدای عزّ … را، و بترسید از خدای که | — |
| الممتحنة ۶۰:۱۱ | کردند، و بترسید از خدای عزّ | — |
| التغابن ۶۴:۱۶ | بترسید از خدای چندان | و هر کرا نگاه دارند از سفلگی تن وی ایشانند که ایشان رستگاران باشند. (صو) |
| الطلاق ۶۵:۱ | ایشان، و بترسید از خدای خداوند | — |
| الطلاق ۶۵:۲ | هر کی بترسد از خدای کند | — |
| الطلاق ۶۵:۴ | هر کی بترسد از خدای کند | — |
| الطلاق ۶۵:۵ | هر کی بترسد از خدای کفّارت | — |
| الطلاق ۶۵:۱۰ | عذابی سخت، بترسید از خدای عزّ | — |
| القلم ۶۸:۳۴ | که پرهیزکاران راست نزدیک خداوند | — |
| الحاقة ۶۹:۴۸ | پندیست پرهیزکاران را | — |
| نوح ۷۱:۳ | را و بترسید ازو و فرمان | — |
| المزمل ۷۳:۱۷ | چگونه بپرهیزید- اگر کافر شوید- | — |
| المدثر ۷۴:۵۶ | اوست خداوند پرهیزکاری و خداوند آمرزش | وی است سزاوار آنک ازو بترسند و سزای آنک ترسنده را بیامرزد. (صو) |
| المرسلات ۷۷:۴۱ | حقّا که پرهیزکاران اندر سایه هااند | بدرستی که پرهیزکاران اندر سایه ها باشند و چشمهای روان. (صو) |
| النبإ ۷۸:۳۱ | که پرهیزکاران را رستگاریست | — |
| الشمس ۹۱:۸ | آن و بپرهیزکاری آن | — |
| الليل ۹۲:۵ | رادی و پرهیزکاری | — |
| الليل ۹۲:۱۷ | و بپرهیزند از آن پرهیزکار … از آن پرهیزکار | و دور دانند ازان پرهیزکارترین. (صو) |
| العلق ۹۶:۱۲ | یا فرماید پرهیزکاری؟ | — |
دیدگاه کاربران
در حال بارگذاری دیدگاه‌ها…